Τι είναι η ΚοινΣΕπ
Η νομική μορφή μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης καθορίζει πότε η συλλογική δραστηριότητα αποκτά αυτοτελή υπόσταση και ποιοι κανόνες διέπουν τη λειτουργία της. Στην Ελλάδα, το θεσμικό πλαίσιο διαμορφώθηκε αρχικά με τον ν. 4019/2011 και αναθεωρήθηκε με τον ν. 4430/2016. Η τελευταία νομοθεσία συνδέει την αναγνώριση της επιχείρησης με την εγγραφή της στο αρμόδιο μητρώο και ορίζει τη σχέση της με το γενικό δίκαιο των συνεταιρισμών. Παράλληλα, διακρίνει τη συμμετοχή ενός φυσικού προσώπου από την αυτοτελή εμπορική ιδιότητα.
Νομική μορφή
Η ΚοινΣΕπ αποκτά νομική προσωπικότητα και εμπορικό καθεστώς με την εγγραφή της στο Μητρώο Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, σύμφωνα με το άρθρο 15 του ν. 4430/2016. Από την εγγραφή και έπειτα, η επιχείρηση αναγνωρίζεται ως αυτοτελές νομικό πρόσωπο: μπορεί να δραστηριοποιείται στο όνομά της και να αναλαμβάνει δικαιώματα και υποχρεώσεις διακριτά από τα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν σε αυτήν. Η νομική αυτή αυτοτέλεια είναι ουσιώδης για τη συναλλαγή με προμηθευτές, πελάτες και δημόσιους φορείς.
Η διοίκηση και η λειτουργία της ΚοινΣΕπ διέπονται κατά βάση από τον ν. 1667/1986 για τους αστικούς συνεταιρισμούς, εκτός αν ο ν. 4430/2016 προβλέπει ειδικότερο κανόνα. Αυτό σημαίνει ότι η οργανωτική βάση είναι συνεταιριστική και όχι εκείνη μιας κεφαλαιουχικής εταιρείας: η λειτουργία στηρίζεται στη συμμετοχή των μελών και στις αποφάσεις των συνεταιριστικών οργάνων, με τις ειδικές ρυθμίσεις του νεότερου νόμου να υπερισχύουν όπου υπάρχει διαφορά. Η σχετική παραπομπή περιλαμβάνεται στο άρθρο 17 του ν. 4430/2016.
Για ένα φυσικό πρόσωπο, η ιδιότητα του μέλους σημαίνει συμμετοχή στον συνεταιρισμό σύμφωνα με το καταστατικό και τη νομοθεσία· δεν το καθιστά αυτομάτως έμπορο. Επίσης, η συνεταιριστική ιδιότητα από μόνη της δεν δημιουργεί αυτόματα φορολογικές ή ασφαλιστικές υποχρεώσεις για το πρόσωπο, όπως διευκρινίζει το άρθρο 14 παράγραφος 7 του ν. 4430/2016. Η διάκριση αυτή αφορά το ίδιο το φυσικό πρόσωπο και δεν αναιρεί το εμπορικό καθεστώς που αποκτά η εγγεγραμμένη επιχείρηση.
Από τον ν. 4019/2011 στον ν. 4430/2016
Η ΚοινΣΕπ εισήχθη στην ελληνική νομοθεσία με τον ν. 4019/2011, ο οποίος αποτέλεσε το αρχικό πλαίσιο για την οργανωμένη ανάπτυξη κοινωνικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Η θέσπιση της μορφής έδωσε νομική βάση σε πρωτοβουλίες που συνδύαζαν την οικονομική δραστηριότητα με κοινωνικό προσανατολισμό και συλλογική οργάνωση. Ωστόσο, το πλαίσιο εκείνου του νόμου δεν παρέμεινε το ισχύον σύστημα για τις ΚοινΣΕπ.
Με τον ν. 4430/2016 αντικαταστάθηκε το αρχικό νομοθετικό πλαίσιο και θεσπίστηκαν οι σημερινοί βασικοί κανόνες για τις ΚοινΣΕπ. Στο ειδικό μέρος του νόμου, τα άρθρα 14, 15 και 17 καλύπτουν αντίστοιχα ρυθμίσεις για την ΚοινΣΕπ, την εγγραφή και τις έννομες συνέπειές της, καθώς και τη διοίκηση και λειτουργία της. Η μετάβαση αυτή δεν ήταν απλή αλλαγή ονομασίας νόμου: συγκέντρωσε σε νεότερο θεσμικό πλαίσιο τους κανόνες που διέπουν τη νομική αναγνώριση και την οργάνωση της επιχείρησης. Για την εφαρμογή τους, κρίσιμο σημείο είναι η διάκριση ανάμεσα στις ειδικές διατάξεις του ν. 4430/2016 και στους γενικούς συνεταιριστικούς κανόνες του ν. 1667/1986.
Είδη ΚοινΣΕπ
Ο ν. 4430/2016 διακρίνει τις ΚοινΣΕπ σε δύο βασικές κατηγορίες: Ένταξης και Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας. Η πρώτη συνδέει τη λειτουργία της με την απασχόληση ανθρώπων από συγκεκριμένες ευάλωτες ή ειδικές ομάδες πληθυσμού, με διαφορετικά ελάχιστα ποσοστά συμμετοχής. Η δεύτερη αναπτύσσει δραστηριότητες βιώσιμης ανάπτυξης ή κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, χωρίς τα ποσοστιαία κριτήρια ένταξης. Η κατηγορία καθορίζεται από τον σκοπό και τη σύνθεση του φορέα, ενώ μπορεί να μεταβληθεί με απόφαση της γενικής συνέλευσης και αντίστοιχη τροποποίηση του καταστατικού.
ΚοινΣΕπ Ένταξης
Η ΚοινΣΕπ Ένταξης οργανώνει την επιχειρηματική δραστηριότητά της γύρω από την επαγγελματική και κοινωνική ένταξη ανθρώπων που αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση στην εργασία. Ο νόμος διακρίνει δύο υποκατηγορίες: τις ΚοινΣΕπ Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων και τις ΚοινΣΕπ Ένταξης Ειδικών Ομάδων. Η διάκριση βασίζεται στην ομάδα στην οποία ανήκουν τα μέλη και οι εργαζόμενοι, καθώς και στο ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής που πρέπει να διατηρείται.
Στην υποκατηγορία των Ευάλωτων Ομάδων, τουλάχιστον το 30% τόσο των μελών όσο και των εργαζομένων πρέπει να προέρχεται από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, άτομα με αναπηρία και άνθρωποι που αντιμετωπίζουν εξάρτηση ή βρίσκονται σε διαδικασία απεξάρτησης. Το κριτήριο αφορά χωριστά τη σύνθεση των μελών και τη σύνθεση του προσωπικού· η κάλυψη του ενός ποσοστού δεν υποκαθιστά την τήρηση του άλλου.
Στις Ειδικές Ομάδες απαιτείται υψηλότερο ελάχιστο ποσοστό: τουλάχιστον 50% των μελών και τουλάχιστον 50% των εργαζομένων πρέπει να ανήκουν σε ειδικές ομάδες πληθυσμού. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται, ενδεικτικά, άστεγοι, πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, θύματα ενδοοικογενειακής βίας ή εμπορίας ανθρώπων, καθώς και άτομα που αντιμετωπίζουν παρατεταμένη ανεργία ή φτώχεια. Τα παραδείγματα περιγράφουν διαφορετικές συνθήκες κοινωνικού ή οικονομικού αποκλεισμού και δεν μεταβάλλουν το όριο του 50%.
Αν τα απαιτούμενα ποσοστά δεν τηρούνται, προβλέπεται προθεσμία τριών μηνών για την αποκατάστασή τους, με ένταξη κατάλληλων μελών ή πρόσληψη εργαζομένων από την αντίστοιχη ομάδα. Αν η συμμόρφωση δεν επιτευχθεί μέσα σε αυτό το διάστημα, η επιχείρηση μετατρέπεται σε ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας. Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης, γνωστοί ως ΚοιΣΠΕ, λογίζονται ως ΚοινΣΕπ Ένταξης.
ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας
Η ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας επιδιώκει συλλογικό όφελος μέσα από δραστηριότητες βιώσιμης ανάπτυξης ή μέσα από την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος. Στην πρώτη κατεύθυνση μπορούν να περιλαμβάνονται, ανάλογα με το αντικείμενο, η προστασία του περιβάλλοντος, η αξιοποίηση τοπικών πόρων και η προώθηση πολιτιστικών ή παραγωγικών δραστηριοτήτων. Στη δεύτερη, το επίκεντρο είναι υπηρεσίες που ανταποκρίνονται σε κοινωνικές ανάγκες, όπως η φροντίδα και η υποστήριξη ανθρώπων ή κοινοτήτων.
Για τη σύστασή της απαιτούνται τουλάχιστον πέντε ιδρυτές, σύμφωνα με το άρθρο 15 του ν. 4430/2016. Σε αντίθεση με την ΚοινΣΕπ Ένταξης, η κατηγορία αυτή δεν ορίζεται από υποχρεωτικό ποσοστό μελών ή εργαζομένων που πρέπει να ανήκουν σε ευάλωτες ή ειδικές ομάδες. Καθοριστικό είναι το περιεχόμενο της δραστηριότητας και ο συλλογικός κοινωνικός της σκοπός, όχι η κάλυψη των ορίων 30% ή 50%.
Η γενική συνέλευση μπορεί να αποφασίσει αλλαγή κατηγορίας μέσω τροποποίησης του καταστατικού. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να μεταβάλει τον καταστατικό της σκοπό και να περάσει στην άλλη κατηγορία, εφόσον η απόφαση αποτυπωθεί στην απαιτούμενη καταστατική αλλαγή. Η επιλογή πρέπει να αντιστοιχεί στην πραγματική δραστηριότητα που αναλαμβάνει η συνεργατική δομή.
Συγκριτικός πίνακας: κατηγορία, σκοπός, απαιτούμενο ποσοστό μελών και εργαζομένων, ελάχιστοι ιδρυτές.
Ο πίνακας διακρίνει τις δύο υποκατηγορίες Ένταξης από την ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας, αποτυπώνοντας τα ποσοστά και τον ελάχιστο αριθμό ιδρυτών που προβλέπονται.
| Κατηγορία | Κύριος σκοπός | Απαιτούμενο ποσοστό μελών και εργαζομένων | Ελάχιστοι ιδρυτές | Δυνατότητα μετατροπής |
|---|---|---|---|---|
| Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων | Επαγγελματική και κοινωνική ένταξη ευάλωτων ομάδων | Τουλάχιστον 30% στα μέλη και τουλάχιστον 30% στους εργαζομένους | 7 | Ναι, με απόφαση γενικής συνέλευσης και τροποποίηση καταστατικού |
| Ένταξης Ειδικών Ομάδων | Ένταξη ειδικών ομάδων πληθυσμού στην εργασία και στην κοινωνική ζωή | Τουλάχιστον 50% στα μέλη και τουλάχιστον 50% στους εργαζομένους | 7 | Ναι, με απόφαση γενικής συνέλευσης και τροποποίηση καταστατικού |
| Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας | Βιώσιμη ανάπτυξη ή κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος | Δεν προβλέπεται ειδικό ποσοστό ένταξης | 5 | Ναι, με απόφαση γενικής συνέλευσης και τροποποίηση καταστατικού |
Ο ν. 4430/2016, άρθρο 15, ορίζει τα ελάχιστα όρια ιδρυτών: επτά για την Ένταξης και πέντε για τη Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας. Η μεταβολή κατηγορίας προϋποθέτει απόφαση της γενικής συνέλευσης και αντίστοιχη αλλαγή του καταστατικού.
Μέλη, μερίδες και ευθύνη
Η συμμετοχή σε μια ΚοινΣΕπ αποτυπώνεται στη σύνθεση της γενικής συνέλευσης και στη συνεταιριστική σχέση κάθε μέλους με την επιχείρηση. Η μερίδα συνδέει την ιδιότητα του μέλους με συγκεκριμένη χρηματική εισφορά, όπως προβλέπει ο ν. 4430/2016. Η διάκριση ανάμεσα στις υποχρεώσεις της επιχείρησης και σε ορισμένες οφειλές προς το Δημόσιο έχει σημασία για τη διοίκηση και τη λογιστική παρακολούθηση. Το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο ορίζει και τη διαδικασία έκπτωσης μέλους.
Ποιοι μπορούν να γίνουν μέλη
Η σύνθεση των μελών καθορίζει ποιοι συμμετέχουν στη γενική συνέλευση και στη λειτουργία της επιχείρησης. Ο ν. 4430/2016 επιτρέπει τη συμμετοχή φυσικών και νομικών προσώπων, με συγκεκριμένους περιορισμούς για τη σύνθεση και τη δραστηριότητά τους.
- Φυσικά πρόσωπα μπορούν να γίνουν μέλη, εφόσον αποδέχονται τον καταστατικό σκοπό και συμμετέχουν στη συνεταιριστική λειτουργία με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται.
- Νομικά πρόσωπα μπορούν επίσης να συμμετέχουν, αλλά δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το ένα τρίτο του συνολικού αριθμού μελών, σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 4.
- Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου αποκλείονται, εκτός αν πρόκειται για ΚοινΣΕπ Ένταξης και έχει δοθεί έγκριση από την εποπτεύουσα αρχή.
- Μέλος δεν μπορεί να συμμετέχει παράλληλα σε άλλη ΚοινΣΕπ που αναπτύσσει την ίδια δραστηριότητα, ώστε να αποφεύγεται η διπλή ιδιότητα σε όμοιο συνεταιριστικό αντικείμενο.
- Η έκπτωση μέλους απαιτεί απόφαση με πλειοψηφία τριών πέμπτων του συνόλου της γενικής συνέλευσης, ενώ οι λόγοι πρέπει να αιτιολογούνται γραπτώς στο καταστατικό.
- Αν μετά την αποχώρηση ή την έκπτωση ο αριθμός των μελών μειωθεί κάτω από πέντε, χρειάζεται να προστεθούν νέα μέλη ή να ακολουθήσει η διάλυση της επιχείρησης.
Οι περιορισμοί αυτοί αφορούν τόσο την επιτρεπόμενη σύνθεση όσο και τη διατήρηση της ιδιότητας μέλους. Πριν από την καταχώριση αλλαγών στη σύνθεση, χρειάζεται να ελέγχεται ότι τηρούνται τα όρια του άρθρου 14 και οι σχετικοί όροι του καταστατικού.
Συνεταιριστική μερίδα
Κάθε μέλος οφείλει να αποκτήσει τουλάχιστον μία υποχρεωτική συνεταιριστική μερίδα, αξίας τουλάχιστον 100 ευρώ, όπως ορίζει το άρθρο 16 του ν. 4430/2016. Το καταστατικό καθορίζει την ακριβή αξία της μερίδας, η οποία μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το νόμιμο κατώτατο όριο. Η υποχρεωτική μερίδα συνδέεται με την ιδιότητα του μέλους και δεν αποτελεί αγορά πρόσθετης ψήφου. Πέρα από αυτήν, κάθε μέλος μπορεί προαιρετικά να αποκτήσει έως πέντε επιπλέον συνεταιριστικές μερίδες. Οι προαιρετικές μερίδες αυξάνουν τη χρηματική συμμετοχή, αλλά δεν προσφέρουν επιπλέον δικαιώματα ψήφου στη γενική συνέλευση. Έτσι, η ψήφος δεν πολλαπλασιάζεται ανάλογα με το ποσό που έχει εισφέρει ένα μέλος μέσω πρόσθετων μερίδων. Για παράδειγμα, αν το καταστατικό ορίζει κάθε μερίδα στα 100 ευρώ και ιδρύσουν την επιχείρηση επτά μέλη, το ελάχιστο συνολικό ποσό των υποχρεωτικών μερίδων είναι 700 ευρώ: επτά μέλη επί 100 ευρώ. Αν ένα μέλος επιλέξει να αποκτήσει επιπλέον δύο μερίδες, καταβάλλει άλλα 200 ευρώ και η συνολική αξία των μερίδων γίνεται 900 ευρώ. Το μέλος αυτό εξακολουθεί να έχει μία ψήφο, όπως και καθένα από τα υπόλοιπα έξι μέλη. Το παράδειγμα προϋποθέτει ότι η αξία κάθε μερίδας έχει οριστεί στα 100 ευρώ· αν το καταστατικό προβλέπει υψηλότερη αξία, αλλάζει ανάλογα και το ποσό της εισφοράς.
Ευθύνη για χρέη
Για τις εταιρικές υποχρεώσεις, ευθύνεται η ίδια η ΚοινΣΕπ με την περιουσία της. Η ευθύνη αυτή διακρίνει τις οφειλές της επιχείρησης από την προσωπική περιουσία των μελών, τα οποία δεν ευθύνονται ατομικά για τις συνήθεις εταιρικές υποχρεώσεις μόνο και μόνο επειδή συμμετέχουν στον συνεταιρισμό. Η περιουσιακή ευθύνη της επιχείρησης συνδέεται με τη νομική και οικονομική της αυτοτέλεια. Ειδική ρύθμιση ισχύει για χρέη προς το Δημόσιο. Κατά το άρθρο 16 παράγραφος 5 του ν. 4430/2016, ο διαχειριστής ή ο πρόεδρος ευθύνονται εις ολόκληρον για τις οφειλές αυτές. Η ευθύνη εις ολόκληρον σημαίνει ότι η οφειλή μπορεί να απαιτηθεί στο σύνολό της από οποιονδήποτε από τους υπόχρεους, όχι μόνο κατά αναλογία της συμμετοχής του. Η διάταξη προβλέπει δικαίωμα αναγωγής, δηλαδή δυνατότητα του προσώπου που κατέβαλε ποσό για την οφειλή να ζητήσει την αντίστοιχη απόδοση από τον υπόχρεο φορέα, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες. Η συγκεκριμένη εξαίρεση δεν μετατρέπει κάθε εταιρικό χρέος σε προσωπική υποχρέωση του διαχειριστή ή του προέδρου· αφορά τις οφειλές προς το Δημόσιο που καλύπτει η ρύθμιση. Για την ορθή καταγραφή μιας οφειλής, κρίσιμα στοιχεία είναι ο πιστωτής, η αιτία της και η ιδιότητα του προσώπου που έχει αναλάβει τη διοίκηση.
Εργαζόμενοι, κέρδη και φορολογία
Η λειτουργία μιας ΚοινΣΕπ συνδέει τη συμμετοχή των μελών στην εργασία με συγκεκριμένους κανόνες για τους εργαζομένους και τη χρήση των ετήσιων κερδών. Ο ν. 4430/2016 ορίζει ανώτατο ποσοστό για τους εργαζομένους που δεν είναι μέλη, ενώ προβλέπει ειδική δυνατότητα για εξαιρετικές εποχικές ανάγκες. Τα κέρδη κατανέμονται σε αποθεματικό, στους εργαζομένους και στην ανάπτυξη της δραστηριότητας. Παράλληλα, η ΚοινΣΕπ έχει φορολογική μεταχείριση νομικού προσώπου. Η γνώση αυτών των κανόνων βοηθά στον προγραμματισμό προσωπικού, προϋπολογισμού και νέων θέσεων εργασίας.
Εργαζόμενοι μέλη και μη μέλη
Το άρθρο 18 του ν. 4430/2016 θέτει όριο στην απασχόληση προσώπων που δεν είναι μέλη της ΚοινΣΕπ: κατά κανόνα, μπορούν να αποτελούν έως το 40% του συνολικού αριθμού εργαζομένων. Το ποσοστό υπολογίζεται με βάση το σύνολο του προσωπικού, όχι μόνο τους εργαζομένους που δεν είναι μέλη.
- Σε μια ΚοινΣΕπ με 10 εργαζομένους, το 40% αντιστοιχεί σε 4 άτομα· συνεπώς, έως 4 μπορούν να εργάζονται χωρίς να είναι μέλη.
- Οι υπόλοιποι 6 εργαζόμενοι στο ίδιο παράδειγμα είναι μέλη, εφόσον το προσωπικό αποτελείται συνολικά από 10 άτομα και τηρείται το γενικό ανώτατο όριο.
- Το 40% είναι ανώτατο όριο μη μελών και όχι υποχρεωτικό ποσοστό πρόσληψης ή ελάχιστος αριθμός εργαζομένων που πρέπει να είναι μέλη.
- Για εξαιρετικές εποχικές ανάγκες, το Τμήμα Μητρώου μπορεί να εγκρίνει αύξηση του ανώτατου ποσοστού μη μελών έως το 50% του προσωπικού.
- Η συγκεκριμένη έγκριση αφορά διάστημα έως έξι μήνες ανά έτος· για 10 εργαζομένους, το 50% αντιστοιχεί σε έως 5 μη μέλη.
Η δυνατότητα του 50% δεν εφαρμόζεται αυτόματα: απαιτείται άδεια από το Τμήμα Μητρώου και πρέπει να συντρέχουν εξαιρετικές εποχικές ανάγκες. Ο προγραμματισμός προσλήψεων χρειάζεται επομένως να λαμβάνει υπόψη τόσο το συνολικό προσωπικό όσο και τη διάρκεια της εγκεκριμένης εξαίρεσης.
Διανομή κερδών
Κατά το άρθρο 21 του ν. 4430/2016, τα κέρδη κάθε έτους κατανέμονται με συγκεκριμένη σειρά: το 5% προορίζεται για το τακτικό αποθεματικό, το 35% για τους εργαζομένους και το υπόλοιπο για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την επέκταση της δραστηριότητας. Η κατανομή αυτή συνδέει το οικονομικό αποτέλεσμα με την απασχόληση και την ανάπτυξη της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης.
Η Γενική Συνέλευση μπορεί, με απόφαση των δύο τρίτων, να αποφασίσει διαφορετική χρήση του ποσού που αντιστοιχεί στο 35%, για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ή την επέκταση της δραστηριότητας. Η συγκεκριμένη δυνατότητα αφορά το μερίδιο του 35% και δεν αλλάζει αυτομάτως τον προορισμό του 5% για το τακτικό αποθεματικό.
Για παράδειγμα, αν τα κέρδη προς κατανομή είναι 20.000 ευρώ, τα 1.000 ευρώ, δηλαδή το 5%, κατευθύνονται στο τακτικό αποθεματικό. Τα 7.000 ευρώ, δηλαδή το 35%, αποδίδονται στους εργαζομένους, εκτός αν η Γενική Συνέλευση λάβει την προβλεπόμενη απόφαση διαφορετικής χρήσης. Τα υπόλοιπα 12.000 ευρώ, που αποτελούν το 60%, προορίζονται για νέες θέσεις εργασίας και επέκταση.
Για τον υπολογισμό του μέσου αριθμού προσωπικού που χρησιμοποιείται στην κατανομή του 35%, οδηγίες παρέχει η εγκύκλιος ΣΛΟΤ 915/2023. Η αναφορά στον μέσο αριθμό προσωπικού έχει σημασία όταν το προσωπικό μεταβάλλεται μέσα στη χρονιά, καθώς η κατανομή δεν πρέπει να βασίζεται αυθαίρετα σε μία μόνο χρονική στιγμή. Η τήρηση της προβλεπόμενης μεθόδου βοηθά να αποτυπώνεται με συνέπεια το ποσό που αναλογεί στους εργαζομένους.
Φορολογία
Η ΚοινΣΕπ φορολογείται ως νομικό πρόσωπο. Για τα νομικά πρόσωπα, ο συντελεστής φόρου εισοδήματος είναι 22% από το φορολογικό έτος 2021, σύμφωνα με το άρθρο 58 παράγραφος 1 του ν. 4172/2013.
Ο συντελεστής αφορά τον φόρο εισοδήματος του νομικού προσώπου και εφαρμόζεται στο φορολογητέο εισόδημα, όχι στον συνολικό κύκλο εργασιών. Για παράδειγμα, τα έσοδα από πωλήσεις δεν ταυτίζονται από μόνα τους με το ποσό πάνω στο οποίο υπολογίζεται ο φόρος, καθώς προηγείται ο προσδιορισμός του φορολογητέου αποτελέσματος με βάση τους ισχύοντες κανόνες.
Η φορολογική εικόνα της ΚοινΣΕπ αποτυπώνεται στις δηλώσεις και στα λογιστικά της στοιχεία ως νομικού προσώπου. Ο συντελεστής 22% αποτελεί τον ισχύοντα γενικό συντελεστή για τα νομικά πρόσωπα από το 2021, ενώ η εφαρμογή του σε κάθε χρήση προϋποθέτει τον ορθό προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος.
Συχνές ερωτήσεις για την ΚοινΣΕπ
Οι απαντήσεις παρακάτω διευκρινίζουν βασικά ζητήματα για τη λειτουργία και τη σύσταση μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης.
Τι είναι η ΚοινΣΕπ με απλά λόγια;
Με απλά λόγια, η ΚοινΣΕπ είναι μια επιχείρηση που οργανώνεται συλλογικά και επιδιώκει κοινωνικό όφελος μέσα από την οικονομική της δραστηριότητα. Ο ν. 4430/2016 ορίζει το πλαίσιο λειτουργίας της ως φορέα της κοινωνικής οικονομίας, δίνοντας έμφαση στη συνεργατικότητα και στην κάλυψη κοινωνικών αναγκών. Για παράδειγμα, μια ομάδα μπορεί να συστήσει ΚοινΣΕπ για να προσφέρει υπηρεσίες φροντίδας ή να δημιουργήσει θέσεις εργασίας για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν εμπόδια στην απασχόληση. Η επιχείρηση διαθέτει οργανωμένη δραστηριότητα, αλλά συνδέει τη λειτουργία της με συλλογικό σκοπό.
Πόσα μέλη χρειάζεται μια ΚοινΣΕπ;
Χρειάζονται τουλάχιστον 5 ιδρυτές για ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας ή 7 για ΚοινΣΕπ Ένταξης, ενώ κατά τη λειτουργία απαιτούνται τουλάχιστον 5 μέλη. Το άρθρο 15 του ν. 4430/2016 προβλέπει το ελάχιστο πλήθος μελών και τη διατήρησή του, ώστε ο φορέας να λειτουργεί ως συνεταιριστική και όχι ατομική επιχείρηση. Επομένως, αν ο αριθμός των μελών πέσει κάτω από πέντε, χρειάζεται να εξεταστούν άμεσα οι ενέργειες που προβλέπονται για την αποκατάστασή του. Για εφαρμογή σε συγκεκριμένη περίπτωση, συμβουλευτείτε δικηγόρο ή λογιστή.
Παίρνουν κέρδη τα μέλη μιας ΚοινΣΕπ;
Τα μέλη συμμετέχουν στο 35% των κερδών μόνο εφόσον εργάζονται στην ΚοινΣΕπ· η ιδιότητα του μέλους από μόνη της δεν δίνει δικαίωμα σε αυτό το μερίδιο. Το άρθρο 21 του ν. 4430/2016 συνδέει τη συγκεκριμένη κατανομή με την εργασία, αντί να αντιμετωπίζει τη συνεταιριστική μερίδα ως επένδυση που αποφέρει μέρισμα. Έτσι, μέλος που δεν εργάζεται στην επιχείρηση δεν λαμβάνει μερίδιο από το 35% λόγω της συμμετοχής του και μόνο. Οι κανόνες μπορεί να αλλάξουν, γι’ αυτό για αβέβαιη περίπτωση ζητήστε έλεγχο από λογιστή ή δικηγόρο.
Πόσο κεφάλαιο χρειάζεται για μια ΚοινΣΕπ;
Η υποχρεωτική συνεταιριστική μερίδα είναι τουλάχιστον 100 ευρώ ανά ιδρυτή. Με μία τέτοια μερίδα ανά άτομο, το αρχικό κεφάλαιο ανέρχεται κατ’ ελάχιστον σε 500 ευρώ για 5 ιδρυτές ή 700 ευρώ για 7 ιδρυτές· μεγαλύτερη συμμετοχή αυξάνει το σύνολο. Οι υπολογισμοί αυτοί δείχνουν το ελάχιστο που προκύπτει από τις μερίδες και όχι τυχόν πρόσθετες δαπάνες έναρξης ή λειτουργίας. Επειδή οι νόμοι και οι φορολογικές υποχρεώσεις μεταβάλλονται, ελέγξτε το ποσό και τη διαδικασία με λογιστή ή δικηγόρο πριν από τη σύσταση.