Παιδεία

Ελεύθερη και Κοινοτική Εκπαίδευση
Το κρατικό εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί τον κύριο μηχανισμό κατήχησης της κοινωνίας. Το σκεπτικό που επικρατεί μετατρέπει την εκπαίδευση, όλο και περισσότερο, σε εμπόρευμα παρά σε ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Τα θεσμικά όργανα δε νομιμοποιούνται να εκπαιδεύουν τις μέλλουσες γενιές ωφελώντας την καπιταλιστική αγορά, επικεντρώνοντας στην κατανάλωση, τον ανταγωνισμό, τη βία και τον ατομικισμό. Εμμένοντας στον απανθρωπισμό του ατόμου, μειώνουμε κι περιορίζουμε τη μαθησιακή διαδικασία σε μία απλή αποστήθιση, επανάληψη, ρουτίνα και αξιολόγηση.
Εκτός του να επαναστατούμε, εναντίον της υποταγής της παιδικής ηλικίας στους κυρίαρχους θεσμούς, χρειάζεται να εξασκούμε το δικαίωμα στη συνεχή και δια βίου μάθηση. Χωρίς βέβαια την προϋπόθεση της αναγκαίας καταβολής χρημάτων, που επιβάλλεται σήμερα από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, που είναι αρμόδιοι για την εκπαίδευση.
Η ανάγκη για έρευνα, κατανόηση και μάθηση είναι παρούσα καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου της ζωής. Πολλά εγχειρήματα επικεντρώνονται στην παροχή ευκαιριών για μάθηση σε όλους και στην άνευ όρων πρόσβαση στη γνώση. Έτσι κρατιέται ζωντανό το ενδιαφέρον για μάθηση και καλλιεργείται η διάθεση για εξερεύνηση και η φαντασία.
Έχουμε την ευθύνη διαμοιρασμού της γνώσης, ώστε να μάθουμε να δημιουργούμε αυτο-διαχειριζόμενα εγχειρήματα και πρωτοβουλίες, για να υπερασπιστούμε την προοπτική που το σύστημα προσπαθεί να αποτρέψει.
Πρωτοβουλίες Ελεύθερης Εκπαίδευσης
Το έργο της απελευθέρωσης και η ρήξη με το κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι εύκολη. Από την ηλικία των 6 ετών, οι εκπαιδευτικές εναλλακτικές λύσεις που δε συμβαδίζουν με τους κανόνες των τυπικών σχολείων, βρίσκονται σε ένα νομικό κενό. Συνήθως δεν υπάρχει άμεση κυβερνητική αντίδραση σε αυτό, όμως κανείς δεν εγγυάται ότι δεν μπορεί να κυνηγηθεί ή να ελεγχθεί. Αντίθετα, υπάρχουν ποικίλες στρατηγικές για την αντιμετώπιση αυτών των νομικών κινδύνων, υπερασπιζόμενες το δικαίωμα της επιλογής στην ελεύθερη εκπαίδευση των παιδιών από την οικογένειά τους. Κάποιες από αυτές τις επιλογές συνοψίζονται στη δημιουργία εκπαιδευτικών δομών μέσω συνεταιρισμών ή στη νομική αναγνώριση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Υπάρχουν ελεύθερα σχολεία, καθώς και μία ποικιλία εκπαιδευτικών εμπειριών που συναντάται σε κοινοτικά κέντρα ή, επίσης συχνά, σε πολιτιστικές πρωτοβουλίες που προωθούνται από οικογένειες. Όλα αυτά γεννιούνται από την επιθυμία για τόνωση της ολοκληρωμένης ανάπτυξης του ατόμου και ενθαρρύνοντας τη λογική της πλήρως αυτόνομης ύπαρξής μας.
Στη βάση της ελεύθερης εκπαιδευτικής πρακτικής, μπορεί να ισορροπήσουν η ελεύθερη έκφραση, η διέγερση όλων των αισθήσεων, ο πειραματισμός και η συν-δημιουργία, ενισχύοντας έτσι την προσωπική και συλλογική ελευθερία. Οι ήδη υπάρχουσες πολλαπλές παιδαγωγικές κατευθύνσεις, αποδεικνύουν την ποικιλομορφία εμπνευσμένων μεθόδων και πρακτικών. Έτσι, μπορούμε να αναφέρουμε τη μέθοδο Montessori, την ελευθεριακή παιδαγωγική, τη διαισθητική μέθοδο του Pestalozzi, που είναι γνωστές και δημοφιλείς, μεταξύ πολλών άλλων που μπορεί να ανακαλύψουμε εκ νέου ή να προκύψουν μέσα από την εμπειρία.
Η εύρεση διαφορετικών και δημιουργικών τρόπων συντονισμού των προσπαθειών αυτών, δημιουργεί σταθερές βάσεις αυτού ακριβώς του εκπαιδευτικού συστήματος που θέλουμε. Η νομική προστασία είναι επίσης μια πρόκληση για το κίνημα της ελεύθερης παιδείας.
Σε κάθε περίπτωση, η καλύτερη άμυνα είναι η αμοιβαία υποστήριξη και η αυτο-οργάνωση, μεταξύ όλων εκείνων που πιστεύουν στο δικαίωμα στην εκπαίδευση έξω από τον έλεγχο του κράτους. Έτσι, το έργο του ολοκληρωμένου συνεταιρισμού είναι να απευθυνθεί στις περιπτώσεις αυτές των εκπαιδευτικών επιδιώξεων, ώστε να επιτευχθούν με συντονισμένο τρόπο.
Προς ένα αυτοδιαχειριζόμενο εκπαιδευτικό σύστημα. Υπηρεσίες εκπαίδευσης και χώροι συλλογικής μάθησης.
Ο καθορισμός με σαφής ορισμούς της κάθε πρωτοβουλίας θα είναι ένα μεγάλο, πρώτο βήμα, ταξινόμησης των πληροφοριών, ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση σε όλους όσους ενδιαφέρονται για ελεύθερη εκπαίδευση. Για την παροχή συνεχούς ενημέρωσης των πηγών αυτών, προτείνουμε τη δημιουργία ενός γραφείου εκπαίδευσης.
Η εξατομικευμένη υποστήριξη θα μπορούσε να παρέχεται από πρόσωπα τα οποία συνοδεύουν και συμβουλεύουν τα άτομα, τις οικογένειες και τις ομάδες που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στα διάφορα εγχειρήματα. Πάντα ξεκινώντας από τη διερεύνηση των διαφόρων πρωτοβουλιών, στη βάση σχέσεων εμπιστοσύνης και υποστήριξης, σεβόμενοι τις ιδιαιτερότητες τους και ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη των δυνατοτήτων και των ενδιαφερόντων τους.
Τα γραφεία εκπαίδευσης, προωθούν τη δημιουργία νέων πρωτοβουλιών, ενθαρρύνοντας τις συμπράξεις μεταξύ ατόμων και ομάδων που έχουν κοινά ενδιαφέροντα. Όντας ένα οργανωτικό μοντέλο, μπορεί να αναπαραχθεί και να αναδημιουργηθεί οπουδήποτε. Διευκολύνοντας έτσι συνδέσεις στο τοπικό περιβάλλον και τη διασφάλιση της αυτονομίας και της αυτο-διαχείρισης κάθε μίας εξ αυτών, με την υποστήριξη του συνόλου του δικτύου των ενεργών εγχειρημάτων.
Το εκπαιδευτικό δίκτυο στο οποίο αναφερόμαστε, θα μπορούσε να αποτελέσει ανεπίσημα ένα σύνολο εγχειρημάτων ελεύθερων σχολείων, κοινωνικών βιβλιοθηκών και ελεύθερων πανεπιστημίων.
Η αυτόνομη και αυτοδίδακτη μάθηση εμπλουτίζεται και διευρύνεται με γεωμετρική πρόοδο αν δοθεί μέσα σε ένα συλλογικό πλαίσιο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να διευκολυνθεί η δημιουργία αυτών των ανοικτών και αυτοδιαχειριζόμενων χώρων συλλογικής μάθησης, ενώ η δημόσια χρήση τους μπορεί να διευρυνθεί. Για να διευκολυνθεί η διαδικασία ανάπτυξης και η δημιουργία νέων χώρων, κάποιοι συντονιστές θα πρέπει να κινητοποιηθούν και να δημιουργήσουν επαφές μεταξύ ατόμων, ομάδων, συλλογικοτήτων και κοινοτήτων που μπορούν να υλοποιήσουν τα εγχειρήματα αυτά.
Καθώς το πιθανότερο είναι να μην υπάρχουν καθόλου κρατικοί πόροι, και δεδομένου ότι θέλουμε να προβάλουμε την εκπαίδευση ως αναφέρετο δικαίωμα, είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί ένα νέο μοντέλο κοινοτικής αυτοδιαχείρισης. Ο καθένας θα συνεργάζεται προκειμένου να διατηρηθούν οι εκπαιδευτικοί αυτοί χώροι, όχι μόνο στηριζόμενοι στις χρηματοδοτικές συνεισφορές των οικογενειών, αλλά και στη δέσμευση και την αμοιβαία υποστήριξη όλων των χρηστών. Ο επαγγελματίας εκπαιδευτικός θα αναλάβει την ευθύνη για ένα συνολικό οικονομικό μοντέλο, στη βση της σταδιακής απαλλαγής από υλικές ανάγκες που σχετίζονται με το επίσημο νόμισμα, Έτσι ώστε, η ανταλλαγή, τα κοινωνικά νομίσματα και η κοινοτική οικονομία να ενσωματωθούν στον τρόπο ζωής του κάθε ατόμου.
Είναι ευθύνη μας να εργαστούμε από κοινού για την οικοδόμηση και την ανάπτυξη ενός ελεύθερου εκπαιδευτικού συστήματος, ανοικτού και προσβάσιμου σε όλους. Αυτό είναι αναγκαίο και ουσιώδες για την ανάπτυξη της κοινωνίας που θέλουμε.